Login

Signup

İLGİ OTİZM ÖZEL EĞİTİM VE REHABİLİTASYON MERKEZİ

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME YAKLAŞIMI

 

Ülkemizde otizmli çocuklar, maalesef sadece tıbbi değerlendirme sürecine tabi tutularak yetersizliklerinin derecelerinin belirlendiği düşünülmektedir. Oysa yetersizliği olan bireylerin 0-6 yaş diliminde gelişim alanlarında, (Zihinsel, psikomotor, dil gelişimi, sosyal gelişim ve diğer alanlarda), okul döneminde ise disiplin alanlarında (Türkçe, matematik, hayat bilgisi, fen bilgisi ve diğer ders alanlarında) müfredata göre neler yapıp yapamadıklarının ve davranışsal özelliklerinin belirlenmesi gerekir. Diğer engel gruplarında olduğu gibi otizm de de, çocukların sadece yetersizliklerinin değil, yetersizliklerinin ne özellikte olduğunun değerlendirilmesi gerekir.

Eğitsel ve davranışsal değerlendirme, otizmli bireyin kendi içinde, yetersizlikten nasıl ve ne kadar etkilendiğini, gelişim ve/veya disiplin alanlarında neler yapabildiğini, çevresel özellikleri dikkate alarak belirlemek, çocuğun davranışsal özelliklerini, davranışlarının işlevlerini ortaya koymak, çocuğa özgü programlama (BEP ve davranış müdahale programı) için doğru gerekçeleri ve özellikleri belirlemek demektir. Eğitsel ve davranışsal değerlendirme yapılmadan uygulanacak eğitim öğretim süreç ve yöntemleri, klişe şekilde çocuğu yönteme uydurmaya neden olacaktır ki bu otizmde diğer alanlardan çok daha risklidir.

Her çocuk farklıdır ve otizm her çocuğu farklı şekilde etkilemektedir. Otizmli bir çocuğun sağlık raporunda belirtilen yetersizlik derecesi (%40, %80 otizmli vb. gibi ifadeler) çocuğun otizmden hangi alanlarda ne kadar etkilendiğini, davranışsal özelliklerinin neler olduğunu, davranışlarının işlevini ve çocuğun neler yapıp yapamadığını kesinlikle belirtmez. Örneğin, A tipik otizmli denilen çocukların bir milyonunu değerlendirsek bile gelişimsel ve davranışsal özelliklerde birinin bir diğeri ile %100 örtüşmediğini görürüz. Dolayısı ile otizmli denilen her çocuğun, eğitsel ve davranışsal değerlendirme süreci ile:

  • Otizmin işlevsel betimlenmesinin yapılması, (Otizmin hangi alanlarda “örneğin sosyal, iletişim ve davranışsal özellikler açısından” ne kadar etkilendiğinin belirlenmesi)

  • Destek çevresinin analiz edilmesi,

  • Ekolojik envanter değerlendirmesi yapılması,

  • Gelişim ve/veya disiplin alanlarında neler yapıp yapamadığın belirlenmesi,

  • Davranışsal özelliklerinin belirlenmesi ve

  • Davranışlarının işlevlerinin belirlenmesi ve buna göre eğitim ve davranışsal müdahale programlarının oluşturulması gerekir.

 

Bu tür bir değerlendirme yapılmadan verilen eğitim ezbere ve çocuğu yönteme göre eğitmekten başka bir anlama gelmeyecektir. Oysa eğitsel ve davranışsal değerlendirme, problemi çocuktan çok çevresinde görerek çocuğun öğrenme ve eğitsel çevresinin düzenlenmesine ve her bir çocuk için doğru işlevlere dayalı koşulların oluşturularak, eğitim ve davranışsal süreçlerin şekillendirmesini ve dolayısı ile çocuğun en fazla faydayı elde edebilmesini sağlar.

Yukarıda sayılan tüm bu nedenlerden dolayı İLGİ Otizm Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinde her bir çocuk için eğitsel ve davranışsal değerlendirme prosedürü uygulanmaktadır.

Dr. Ersin Ufuk TİMUÇİN

Eğitim Koordinatörü

Eğitsel ve Davranışsal Değerlendirme Sistemi